Az Tehlikeli, Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşyerleri İçin OSGB Zorunlulukları

İşyeri Tehlike Sınıfı Nasıl Belirlenir?

Bir işyerinin az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta yer alması çalışan sayısına göre belirlenmez. Tehlike sınıfının belirlenmesinde işyerinde yürütülen asıl faaliyet ve bu faaliyete karşılık gelen NACE kodu esas alınır.

Bu nedenle aynı sayıda çalışanı bulunan iki işletme, yaptıkları işler farklıysa farklı tehlike sınıflarında yer alabilir. Bir ofis ile metal üretimi yapan bir fabrikanın çalışan sayısı aynı olsa bile iş sağlığı ve güvenliği açısından uygulanacak planlama aynı değildir.

Kısa cevap: İşyerinin tehlike sınıfı, işyerinde yürütülen asıl işi en doğru şekilde tanımlayan NACE 6'lı faaliyet kodunun İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'ndeki karşılığına göre belirlenir.

NACE Kodu Nedir?

NACE kodu, işletmelerin ekonomik faaliyetlerini sınıflandırmak amacıyla kullanılan kod sistemidir. İş sağlığı ve güvenliği açısından önemli olan bölüm, işyerinin faaliyetini ayrıntılı biçimde tanımlayan 6 haneli NACE faaliyet kodudur.

Örneğin yalnızca “imalat”, “inşaat” veya “depolama” gibi genel bir faaliyet tanımı yeterli olmayabilir. Aynı sektör içinde yapılan işin niteliğine göre farklı NACE kodları ve buna bağlı olarak farklı tehlike sınıfları bulunabilir.

Bu nedenle tehlike sınıfı kontrol edilirken işletmenin yaptığı işe en yakın görünen kodun seçilmesi yerine, fiilen yürütülen asıl faaliyetin doğru tanımlanması gerekir.

Asıl İş Neye Göre Belirlenir?

Tehlike sınıfının tespitinde işyerinde yapılan her faaliyet ayrı ayrı esas alınmaz. Öncelikle işletmenin mal veya hizmet üretiminin temelini oluşturan asıl iş belirlenir.

Asıl iş konusunda tereddüt oluşması halinde işyerinin kuruluş amacı ve fiilen yürüttüğü faaliyet dikkate alınır. İşyerinde birden fazla faaliyetin asıl iş niteliğinde olması halinde ise bu faaliyetler arasında tehlike sınıfı daha yüksek olan faaliyet değerlendirmede esas alınır.

Bu ayrım özellikle aynı işyerinde üretim, depolama, sevkiyat ve idari faaliyetlerin birlikte yürütüldüğü işletmelerde önemlidir.

İşyeri Tehlike Sınıfı Nasıl Öğrenilir?

İşyerinizin mevcut tehlike sınıfını kontrol etmek için şu sırayla ilerleyebilirsiniz:

1. İşyerinde yürütülen asıl faaliyeti belirleyin.
2. İşyerinin SGK tescilindeki faaliyet bilgisini kontrol edin.
3. Faaliyete karşılık gelen NACE 6'lı kodu tespit edin.
4. Kodu güncel İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'ndeki listeyle karşılaştırın.
5. NACE kodunun karşısındaki az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıf bilgisini kontrol edin.

İSG-KATİP'teki işyeri bilgileri SGK kayıtlarından geldiği için faaliyet kodunda bir hata bulunması halinde yalnızca İSG-KATİP üzerinden değişiklik yapmak yeterli değildir. Gerekli tescil düzeltmesi için işyerinin bağlı bulunduğu SGK birimi üzerinden işlem yapılması gerekir.

Az Tehlikeli, Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Ne Anlama Gelir?

Tehlike sınıfı, işletmenin kötü veya iyi yönetildiğini gösteren bir değerlendirme değildir. Yapılan işin niteliğine göre mevzuat tarafından kullanılan bir sınıflandırmadır.

Ancak bu sınıflandırma tek başına işyerindeki bütün riskleri göstermez. Aynı tehlike sınıfındaki iki işletmenin kullandığı makineler, kimyasallar, çalışma yöntemleri ve çalışanların maruziyetleri farklı olabilir. Bu nedenle tehlike sınıfı ile risk değerlendirmesi birbirinin yerine geçen iki kavram değildir.

Tehlike Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Süresini Nasıl Etkiler?

İş güvenliği uzmanının işyerine ayırması gereken asgari süre belirlenirken hem çalışan sayısı hem de işyerinin tehlike sınıfı dikkate alınır.

Çalışan sayısı arttıkça toplam hizmet süresi de artar. İşyerinin çalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre tam süreli uzman görevlendirilmesini gerektiren durumlar da oluşabilir.

Görevlendirme süreçlerinin nasıl yürütüldüğünü İş Güvenliği Uzmanlığı Hizmeti sayfamızdan inceleyebilirsiniz.

Tehlike Sınıfı İşyeri Hekimi Süresini Nasıl Etkiler?

İşyeri hekiminin asgari çalışma süresinde de aynı şekilde çalışan sayısı ve tehlike sınıfı birlikte değerlendirilir.

Bu süreler mevzuattaki asgari sürelerdir. Çalışanların sağlık gözetiminin içeriği ise yalnızca tehlike sınıfına göre belirlenmez; yapılan iş, maruziyetler, risk değerlendirmesi sonuçları ve işyeri hekiminin tıbbi değerlendirmesi de dikkate alınır.

Hekim görevlendirmesi hakkında ayrıntılı bilgi için İşyeri Hekimliği Hizmeti sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Tehlike Sınıfına Göre İSG Eğitimi Süreleri Değişir mi?

Evet. Çalışanlara verilecek temel iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin asgari süresi ve yenilenme periyodu tehlike sınıfına göre farklılaşır.

İşe özgü risklerin anlatıldığı eğitim bölümleri de işyerinin tehlike sınıfına göre planlanır. Eğitim içeriği ve uygulama yapısı için Temel İSG Eğitimi sayfasına göz atabilirsiniz.

50'den Az Çalışanı Olan Az Tehlikeli İşyerlerinde Durum Nedir?

1 Ocak 2025 itibarıyla 50'den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerleri açısından 6331 sayılı Kanun'un iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerine ilişkin ertelenmiş hükümleri de yürürlüğe girdi.

Ancak bu durum, her küçük işletmenin zorunlu olarak bir OSGB ile sözleşme yapması gerektiği anlamına gelmez.

İşveren, şartları sağlaması halinde farklı yöntemlerden yararlanabilir. Gerekli belgeye sahip bir işveren hizmeti kendisi üstlenebilir, uygun nitelikteki çalışanını görevlendirebilir veya OSGB ya da ÇASMER gibi yetkili hizmet sunucularından hizmet alabilir.

50'den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde, belirlenen eğitimi tamamlayan işveren veya işveren vekili de mevzuatta belirtilen sınırlar içinde bazı İSG hizmetlerini yürütebilir. İşe giriş ve periyodik muayeneler ile gerekli sağlık tetkikleri bu uygulamanın dışında tutulur.

NACE Kodunun Yanlış Olması Neden Önemlidir?

İşyerinin fiilen yaptığı iş ile kayıtlı NACE kodunun uyuşmaması yalnızca idari bir kayıt problemi değildir. Yanlış kod, işyerinin yanlış tehlike sınıfında değerlendirilmesine ve buna bağlı İSG planlamasının hatalı yapılmasına neden olabilir.

Bunun sonucunda uzman ve hekim süreleri, eğitim planları veya işyerinin tabi olduğu diğer uygulamalar yanlış hesaplanabilir.

İşyerinin NACE kodunun yapılan faaliyeti doğru yansıtmadığı düşünülüyorsa, mevcut kod ile gerçek faaliyet karşılaştırılmalı ve gerekiyorsa SGK tescil birimi üzerinden düzeltme süreci başlatılmalıdır.

Faaliyetin NACE Kodu Bulunamıyorsa Ne Yapılır?

Bazı işletmeler özellikle yeni veya çok spesifik faaliyet alanlarında hangi NACE kodunun kendi işini tanımladığından emin olmayabilir.

NACE faaliyet sınıflamasında hangi işin hangi kod altında yer aldığı konusunda yetkili kurum Türkiye İstatistik Kurumudur. Faaliyetin Tebliğ'deki hangi NACE koduna karşılık geldiği belirlenemiyorsa değerlendirme için TÜİK'e başvurulabilir.

Özellikle faaliyet konusu değişen veya farklı üretim alanlarına geçen işletmelerin eski NACE koduna göre hareket etmeye devam etmemesi önemlidir.

Tehlike Sınıfı Değişirse İSG Süreçleri Yeniden Planlanmalı mı?

Evet. İşyerinin faaliyetinin veya NACE kodunun değişmesi sonucunda tehlike sınıfının değişmesi, mevcut İSG planının da yeniden kontrol edilmesini gerektirir.

Örneğin aşağıdaki unsurlar yeniden değerlendirilmelidir:

• İş güvenliği uzmanının hizmet süresi,
• İşyeri hekiminin hizmet süresi,
• Çalışan eğitimlerinin süresi ve yenilenme aralığı,
• Sağlık gözetiminin planlanması,
• Risk değerlendirmesi ve ilgili dokümanlar.

Buradaki amaç yalnızca kayıtların değiştirilmesi değil, işyerindeki gerçek risklerle yürütülen İSG uygulamalarının birbiriyle uyumlu hale getirilmesidir.

Sık Sorulan Sorular

İşyerinizin NACE Kodunu ve Tehlike Sınıfını Birlikte Değerlendirin

Doğru tehlike sınıfı, iş sağlığı ve güvenliği planlamasının başlangıç noktalarından biridir. Ancak tek başına yeterli değildir. İşyerinin gerçek çalışma koşulları, çalışan sayısı, yapılan işler ve ortaya çıkan riskler birlikte değerlendirilmelidir.

Erguvan OSGB, Çatalca ve İstanbul'daki işletmelerin iş sağlığı ve güvenliği süreçlerinde; mevcut faaliyet yapısı, çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre ihtiyaç duyulan hizmetlerin planlanmasına destek sağlar.