OSGB Hizmetleri: 6331 Sayılı Kanun Kapsamında Yasal Zorunluluklar

6331 Sayılı Kanun Kapsamında OSGB Hizmeti Almak Zorunlu mu?

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin temel yasal dayanaklarından biri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunudur. Kanunun amacı, işyerlerinde çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak, mesleki riskleri önlemek ve güvenli çalışma koşullarının oluşturulmasını sağlamaktır.

İşverenlerin bu kapsamda en çok merak ettiği konulardan biri, OSGB hizmeti almanın zorunlu olup olmadığıdır. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmelerinin nasıl yapılacağını ve hangi hizmet modelinin kendi işyerleri için uygun olduğunu öğrenmek istemektedir.

Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri (OSGB), işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yerine getirmelerine destek sağlayan yetkili kuruluşlardır. Ancak 6331 sayılı Kanun, bütün işyerlerinin mutlaka OSGB ile sözleşme yapmasını zorunlu kılmaz.

Kısa cevap: 6331 sayılı Kanun kapsamındaki işverenler, gerekli iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini mevzuata uygun şekilde sağlamakla yükümlüdür. Bu hizmetler işyerinin kendi bünyesindeki yetkili profesyonellerle veya OSGB gibi yetkili hizmet sunucularından alınarak yürütülebilir. Belirli şartları sağlayan küçük az tehlikeli işyerlerinde ise işveren veya işveren vekili, sağlık gözetimi dışındaki bazı İSG hizmetlerini kendisi üstlenebilir.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Neleri Zorunlu Kılar?

6331 sayılı Kanun, işverenlere çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlama yükümlülüğü getirir. Bu yükümlülük yalnızca belge düzenlenmesi veya bir hizmet sözleşmesi yapılmasıyla sınırlı değildir.

İşverenin işyerindeki tehlikeleri belirlemesi, riskleri değerlendirmesi, gerekli koruyucu tedbirleri uygulaması ve çalışanların sağlık gözetimini sağlaması gerekir.

Kanun kapsamında işverenlerin yerine getirmesi gereken başlıca yükümlülükler şunlardır:

• Risk değerlendirmesi: İşyerindeki tehlikeleri belirlemek, riskleri değerlendirmek ve gerekli önlemleri planlamak.
• İSG hizmetlerinin sağlanması: İşyerinin özelliklerine göre gerekli iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmetlerini mevzuata uygun şekilde yürütmek.
• Sağlık gözetimi: Çalışanların işe giriş ve periyodik sağlık değerlendirmelerini işin risklerine göre planlamak.
• Çalışanların eğitimi: İş sağlığı ve güvenliği konusunda gerekli eğitimlerin verilmesini sağlamak.
• Acil durum hazırlığı: İşyerindeki risklere uygun acil durum planlarını ve gerekli organizasyonu oluşturmak.
• İş kazası ve meslek hastalığı süreçleri: Gerekli kayıtları tutmak, incelemeleri yapmak ve yasal bildirim yükümlülüklerini yerine getirmek.
• Koruyucu tedbirlerin uygulanması: Belirlenen tehlikeleri ortadan kaldırmak veya riskleri kabul edilebilir seviyeye indirmek için gerekli önlemleri almak.

Bu yükümlülüklerin kapsamı işyerinin çalışan sayısına, tehlike sınıfına, faaliyet alanına ve ilgili mevzuat hükümlerine göre değerlendirilmelidir.

OSGB Nedir ve İşletmelere Hangi Hizmetleri Sunar?

Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilen ve işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sunan kuruluşları ifade eder.

OSGB'ler, yetkileri ve hizmet sözleşmeleri kapsamında iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve gerekli durumlarda diğer sağlık personeli aracılığıyla işletmelerin İSG çalışmalarının yürütülmesine katkı sağlar.

OSGB hizmetlerinin kapsamı yalnızca yasal evrak hazırlanması değildir. İşyerindeki risklerin değerlendirilmesi, çalışanların sağlık gözetimi, eğitimlerin planlanması ve güvenli çalışma koşullarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar da bu sürecin parçalarıdır.

İş Güvenliği Uzmanlığı Hizmeti

İş güvenliği uzmanları, görev ve yetkileri kapsamında işyerindeki tehlikelerin belirlenmesi, risk değerlendirme çalışmalarına katılım, saha incelemeleri ve gerekli koruyucu tedbirlerin işverene bildirilmesi gibi faaliyetleri yürütür.

Bu hizmet kapsamında işyerinin faaliyet alanına göre makine güvenliği, elektrik riskleri, çalışma yöntemleri, acil durum hazırlıkları ve diğer mesleki tehlikeler değerlendirilebilir.

Hizmetin kapsamı hakkında ayrıntılı bilgi için İş Güvenliği Uzmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İşyeri Hekimliği ve Sağlık Gözetimi

İşyeri hekimleri, çalışanların sağlık durumları ile yaptıkları iş arasındaki ilişkiyi değerlendirerek işe giriş ve periyodik sağlık gözetimi süreçlerini yürütür.

Gerekli muayene ve tetkikler, işyerinin tehlike sınıfı, çalışanın görev tanımı, mesleki maruziyetler ve hekimin tıbbi değerlendirmesine göre planlanır.

Sağlık gözetiminde her çalışana aynı testlerin uygulanması zorunlu değildir. Gürültüye maruz kalan çalışanlarda işitme değerlendirmesi, solunum sistemi açısından risk bulunan işlerde uygun solunum değerlendirmeleri veya belirli kimyasal maruziyetlerde gerekli laboratuvar analizleri planlanabilir.

Bu süreçlerin ayrıntılarını İşyeri Hekimliği Hizmeti ve Periyodik Sağlık Muayenesi sayfalarımızdan inceleyebilirsiniz.

Risk Değerlendirmesi ve Önleyici Çalışmalar

Risk değerlendirmesi, işyerinde mevcut veya dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi ve bu tehlikelerden kaynaklanan risklerin analiz edilmesi sürecidir.

Bu çalışmalar kapsamında fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal riskler değerlendirilebilir.

Risk değerlendirmesi işverenin yükümlülüğündedir. İş güvenliği uzmanları ve ilgili profesyoneller, mevzuatta belirtilen görevleri kapsamında değerlendirme çalışmalarına katılarak gerekli teknik desteği sağlar.

İlgili hizmet için Risk Analizi ve Değerlendirmesi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İSG Eğitimleri ve Acil Durum Planlaması

Çalışanların karşılaşabilecekleri tehlikeleri tanıması ve güvenli çalışma yöntemlerini öğrenmesi, iş kazalarının önlenmesinde önemli rol oynar.

İSG eğitimleri işyerinin tehlike sınıfı, yapılan iş ve çalışanların maruz kaldığı riskler dikkate alınarak planlanmalıdır.

Acil durum planlamasında ise yangın, patlama, kimyasal sızıntı, doğal afet veya işyerine özgü diğer tehlikeler değerlendirilir.

İşverenin ilgili süreçleri yürütmesine destek sağlayan hizmetler hakkında Temel İSG Eğitimi ve Acil Durum Eylem Planı sayfalarımızdan bilgi alabilirsiniz.

Her İşletmenin OSGB ile Sözleşme Yapması Zorunlu mu?

Hayır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sağlanmasını zorunlu kılmakla birlikte, bütün işletmelerin mutlaka OSGB ile sözleşme yapmasını gerektirmez.

İşverenler, mevzuatta belirtilen koşullara göre farklı hizmet modellerinden yararlanabilir.

Özellikle 50'den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde, Bakanlıkça belirlenen eğitimi tamamlayan işveren veya işveren vekilinin sağlık gözetimi dışındaki belirli İSG hizmetlerini üstlenmesine yönelik düzenleme bulunmaktadır.

İşe giriş ve periyodik muayeneler ile gerekli sağlık tetkikleri bu uygulamanın dışında tutulur.

Dolayısıyla önemli olan yalnızca OSGB sözleşmesinin bulunması değil, işyerinin tabi olduğu yükümlülüklerin uygun yöntemle yerine getirilmesidir.

50'den Az Çalışanı Bulunan Az Tehlikeli İşyerlerinde İSG Zorunlu mu?

Evet. 1 Ocak 2025 itibarıyla, 50'den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerleri için daha önce ertelenmiş olan iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmetlerine ilişkin hükümler yürürlüğe girmiştir.

Bu kapsamda küçük ofisler, mağazalar, bürolar ve benzeri işyerlerinin de iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini mevzuata uygun şekilde sağlaması gerekir.

Ancak bu düzenleme, her küçük işletmenin zorunlu olarak OSGB ile sözleşme yapacağı anlamına gelmez.

İşveren veya işveren vekili, gerekli şartları sağlaması halinde sağlık gözetimi dışındaki belirli hizmetleri kendisi üstlenebilir. Ayrıca işyerinde uygun nitelikte personel görevlendirilmesi veya yetkili hizmet sunucularından destek alınması da mümkündür.

İşyerinin küçük olması, risk değerlendirmesi, çalışan eğitimi ve sağlık gözetimi gibi temel yükümlülüklerin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

İşyeri Tehlike Sınıfı OSGB Hizmetini Nasıl Etkiler?

İşyerinin tehlike sınıfı, İSG hizmetlerinin planlanmasında kullanılan temel ölçütlerden biridir.

İşyerleri, yürütülen asıl faaliyet ve ilgili NACE koduna göre az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta değerlendirilir.

Tehlike sınıfı, gerekli iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmet sürelerinin hesaplanmasını etkiler.

Bu süreler mevzuatta belirtilen asgari sürelerdir. İşyerinin çalışan sayısı arttıkça toplam hizmet süresi de artar ve belirli koşullarda tam süreli görevlendirme gerekebilir.

Tehlike sınıfının belirlenmesine ilişkin ayrıntılar için İşyeri Tehlike Sınıfı Nasıl Belirlenir? rehberimizi inceleyebilirsiniz.

OSGB Hizmetinin İşletmelere Sağladığı Avantajlar

İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin doğru planlanması, çalışanların korunmasının yanında işletmelerin operasyonel süreçlerine de katkı sağlayabilir.

OSGB hizmetleri, özellikle kendi bünyesinde gerekli İSG profesyonellerini istihdam etmeyen işletmeler için farklı avantajlar sunabilir.

• Profesyonel destek: İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmetlerinin yetkili profesyoneller tarafından yürütülmesi.
• Hizmet planlaması: Görevlendirmelerin ve saha çalışmalarının çalışan sayısı ile tehlike sınıfına uygun şekilde düzenlenmesi.
• Önleyici çalışmalar: İşyerindeki tehlikelerin belirlenmesi ve gerekli koruyucu tedbirlerin planlanmasına destek sağlanması.
• Sağlık gözetimi: Çalışanların mesleki risklerine uygun sağlık değerlendirmelerinin takip edilmesi.
• Maliyet yönetimi: İhtiyaç duyulan hizmetlerin kapsamına göre planlanabilir bir hizmet modeli oluşturulması.
• Mevzuat takibi: İSG yükümlülükleri ve ilgili düzenlemelerdeki değişikliklerin takip edilmesine destek olunması.

Bu avantajlar, OSGB hizmeti alan her işletmenin otomatik olarak daha verimli çalışacağı veya hiçbir iş kazası yaşamayacağı anlamına gelmez.

İSG çalışmalarının etkisi, alınan önlemlerin işyerinde uygulanmasına ve düzenli şekilde takip edilmesine bağlıdır.

OSGB Hizmeti Almak İşverenin Yasal Sorumluluğunu Kaldırır mı?

Hayır. 6331 sayılı Kanun'un temel ilkelerinden biri, işverenin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini dışarıdan almasının yasal sorumluluklarını ortadan kaldırmamasıdır.

OSGB bünyesindeki iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleri, görevleri kapsamında riskleri değerlendirir, tespit ettikleri eksiklikleri işverene bildirir ve alınması gereken önlemler konusunda profesyonel destek sağlar.

Ancak gerekli tedbirlerin uygulanmasının sağlanması ve çalışanların sağlık ve güvenliğinin korunması konusundaki temel sorumluluk işverene aittir.

Bu nedenle aşağıdaki ifadeler doğru değildir:

• “OSGB ile sözleşme yaptım, artık bütün yasal sorumluluk OSGB'ye ait.”
• “İş güvenliği uzmanı görevlendirdim, başka bir önlem almama gerek yok.”
• “OSGB hizmeti aldığım için idari para cezası uygulanmaz.”

OSGB ile çalışmak, işverenin sorumluluklarını devrettiği bir yöntem değil; bu sorumlulukları yerine getirmesinde profesyonel destek aldığı bir hizmet modelidir.

OSGB Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

İşverenler açısından OSGB seçiminde yalnızca hizmet fiyatına odaklanmak yeterli değildir. Kuruluşun yetkisi, personel yeterliliği ve hizmet organizasyonu da değerlendirilmelidir.

1. Yetki belgesini kontrol edin: Hizmet alınacak OSGB'nin ilgili mevzuat kapsamında yetkili olduğundan emin olun.
2. Personel yeterliliğini inceleyin: İş güvenliği uzmanının belge sınıfının ve işyeri hekiminin yetkisinin işyerine uygunluğunu değerlendirin.
3. Görevlendirme sürelerini doğrulayın: Çalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre gerekli hizmet sürelerini kontrol edin.
4. Saha çalışmalarını değerlendirin: İşyerindeki risklerin ve mevcut güvenlik önlemlerinin nasıl takip edileceğini öğrenin.
5. Hizmet kapsamını netleştirin: Sağlık tetkikleri, eğitimler, risk değerlendirmesi ve diğer çalışmaların sözleşmeye dahil olup olmadığını inceleyin.
6. İletişim süreçlerini belirleyin: Tespit edilen uygunsuzlukların nasıl bildirileceğini ve düzeltici faaliyetlerin nasıl takip edileceğini değerlendirin.
7. Hizmet sürekliliğini sorgulayın: Personel değişikliklerinde gerekli görevlendirmelerin ve hizmetlerin nasıl sürdürüleceğini öğrenin.

Doğru OSGB seçimi, işyerinin ihtiyaçlarına uygun İSG hizmetlerinin planlanmasına ve mevzuat yükümlülüklerinin düzenli şekilde takip edilmesine katkı sağlayabilir.

İSG Hizmetleri Sağlanmazsa İşverene Ceza Uygulanır mı?

6331 sayılı Kanun kapsamında gerekli olduğu halde iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirilmemesi, idari para cezasına neden olabilir.

Risk değerlendirmesinin yapılmaması, çalışanların gerekli eğitimlerinin verilmemesi veya sağlık gözetimi yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi gibi farklı ihlaller için de mevzuatta yaptırımlar düzenlenmiştir.

Ancak her işyerinde aynı hizmet modelinin uygulanması zorunlu olmadığından, görevlendirme yükümlülükleri ve olası yaptırımlar işyerinin somut koşullarına göre değerlendirilmelidir.

İlgili yaptırımlar hakkında ayrıntılı bilgi için İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi Görevlendirilmezse Ne Olur? rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İşletmenizin İSG Yükümlülükleri İçin Doğru Hizmet Modelini Belirleyin

6331 sayılı Kanun kapsamında önemli olan, işyerinin yalnızca bir OSGB sözleşmesine sahip olması değil; çalışanların sağlık ve güvenliğini korumaya yönelik yükümlülüklerin fiilen yerine getirilmesidir.

İşyerinin çalışan sayısı, tehlike sınıfı, faaliyet alanı ve ihtiyaç duyduğu hizmetler birlikte değerlendirildiğinde daha uygun bir İSG hizmet planı oluşturulabilir.

Erguvan OSGB, Çatalca ve İstanbul'daki işletmelerin iş güvenliği uzmanlığı, işyeri hekimliği, sağlık gözetimi ve ilgili İSG hizmetlerinin planlanmasına destek sağlar.

İşletmenizin ihtiyaç duyduğu hizmetleri belirlemek ve OSGB hizmet seçenekleri hakkında bilgi almak için Erguvan OSGB ile iletişime geçebilirsiniz.