İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi Görevlendirilmezse Ne Olur?
İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin nasıl yürütüleceği; işyerinin çalışan sayısı, tehlike sınıfı ve mevzuatta öngörülen görevlendirme şartlarına göre belirlenir. Gerekli olduğu halde iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirilmemesi, işveren açısından idari yaptırıma konu olabilecek bir eksikliktir.
Burada “işyerinde uzman bulundurmak” yerine görevlendirme kavramını kullanmak daha doğrudur. Çünkü işveren gerekli şartları taşıyan kendi çalışanını görevlendirebilir veya mevzuata uygun şekilde yetkili bir hizmet sunucusundan hizmet alabilir.
Kısa cevap: İş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğü bulunduğu halde bu görevlendirmeyi yapmayan işverene idari para cezası uygulanabilir. Kanunda bu aykırılığın devam ettiği her ay için yaptırımın tekrarlanması öngörülmektedir.
Her İşyerinde Uzman ve İşyeri Hekimi Görevlendirmek Zorunlu mudur?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işverenlerin gerekli iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini sağlaması gerekir. Bununla birlikte hizmetin hangi yöntemle sağlanacağı her işyerinde aynı değildir.
İşveren, gerekli niteliklere sahip çalışanlarını iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi olarak görevlendirebilir veya ihtiyaç duyduğu hizmeti yetkili bir OSGB gibi dış hizmet sunucularından alabilir.
50'den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerleri için ise mevzuatta ayrıca işveren veya işveren vekilinin gerekli eğitimi tamamlayarak belirli İSG hizmetlerini bizzat yürütmesine imkân tanıyan düzenleme bulunmaktadır. Sağlık muayenelerine ilişkin hizmetler bu uygulamanın dışında değerlendirilir.
İşyerinizin hangi tehlike sınıfında olduğunu bilmiyorsanız önce İşyeri Tehlike Sınıfı Nasıl Belirlenir? rehberimizi inceleyebilirsiniz.
İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirmemenin Cezası Nasıl Uygulanır?
6331 sayılı Kanunun idari para cezalarını düzenleyen hükümlerinde, gerekli nitelikte iş güvenliği uzmanı görevlendirmeyen işveren için idari para cezası öngörülmektedir.
Önemli nokta, yaptırımın yalnızca ilk tespitle sınırlı olmamasıdır. Görevlendirme eksikliği devam ettiği sürece, Kanunda aykırılığın devam ettiği her ay için yeniden idari para cezası uygulanmasına ilişkin hüküm bulunmaktadır.
Uygulanacak güncel tutarlar her yıl yeniden değerleme oranları dikkate alınarak değiştiğinden, eski yıllardaki ceza rakamlarını esas almak doğru değildir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 2026 yılı için uygulanacak tutarları ayrıca yayımlamaktadır.
İş güvenliği uzmanının görev kapsamını ve hizmet yapısını İş Güvenliği Uzmanlığı sayfamızdan inceleyebilirsiniz.
İşyeri Hekimi Görevlendirilmezse Ne Olur?
Gerekli olduğu halde işyeri hekimi görevlendirilmemesi de aynı şekilde idari yaptırıma konu olabilir. Kanunda iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi için görevlendirilmeyen her bir kişi bakımından ayrı yaptırım düzenlenmiştir.
İşyeri hekiminin görevi yalnızca işe giriş belgesi düzenlemek değildir. Hekim; çalışanların sağlık gözetiminin planlanması, işe uygunluk değerlendirmeleri, periyodik muayeneler ve çalışma ortamından kaynaklanan sağlık risklerinin izlenmesinde görev alır.
Bu nedenle işyeri hekimi görevlendirilmemesi ile sağlık gözetiminin hiç yapılmaması aynı kavramlar değildir; ancak uygulamada iki eksiklik bir arada ortaya çıkabilir ve mevzuatta farklı yükümlülükler bakımından ayrı değerlendirmeler yapılabilir.
Hekim görevlendirmesinin kapsamı için İşyeri Hekimliği Hizmeti sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Uzman ve Hekim İçin Ceza Ayrı Ayrı mı Uygulanır?
Evet. İşyerinin her iki profesyoneli de görevlendirmesi gerektiği bir durumda hem iş güvenliği uzmanı hem de işyeri hekimi görevlendirilmemişse, her bir eksiklik ayrı yükümlülük olarak değerlendirilir.
Aykırılığın devam etmesi durumunda yaptırımın aylık olarak devam edebilmesi nedeniyle, görevlendirme eksikliğinin uzun süre sürdürülmesi toplam maliyeti önemli ölçüde artırabilir.
Bu nedenle yalnızca “denetim olduğunda görevlendirme yapmak” üzerine kurulu bir yaklaşım yerine, İSG-KATİP görevlendirmelerinin ve mevcut sözleşmelerin düzenli olarak kontrol edilmesi daha sağlıklı bir uygulamadır.
Ceza Tutarı Neden Her İşyerinde Aynı Olmayabilir?
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatındaki idari para cezalarının uygulanmasında yalnızca ihlalin türü değil, ilgili düzenlemeye göre işyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfı gibi unsurlar da önem taşıyabilir.
Ayrıca idari para cezası tutarları yıllara göre güncellendiği için internette geçmiş yıllara ait rakamlarla karşılaşmak mümkündür. Bir işyerinin güncel ceza riskini değerlendirirken ilgili yıl için yayımlanan resmi tabloya bakılması gerekir.
Bu nedenle bu yazıda kısa sürede güncelliğini yitirecek sabit bir TL rakamı vermek yerine, yaptırımın hangi nedenle ve hangi durumda ortaya çıktığını açıklıyoruz.
İş Kazası Meydana Gelirse Uzman veya Hekim Eksikliği Ne Anlama Gelir?
İş kazasının meydana gelmesi halinde işverenin, çalışanların, iş güvenliği profesyonellerinin veya diğer tarafların sorumluluğu olayın somut koşullarına göre değerlendirilir.
Uzman veya işyeri hekiminin görevlendirilmemiş olması, işverenin kusur oranını otomatik olarak belirleyen tek başına bir ölçüt değildir. Kazanın meydana geliş biçimi, alınması gereken önlemler, mevcut riskler, eğitimler, denetimler ve olay ile eksiklik arasındaki nedensellik birlikte incelenir.
Bununla birlikte mevzuat gereği yapılması gereken bir görevlendirmenin yapılmamış olması, işverenin İSG yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği değerlendirilirken dikkate alınabilecek önemli bir eksikliktir.
Uzman veya İşyeri Hekimi Olmaması İşyerinin Kapatılmasına Neden Olur mu?
İş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirilmemesi tek başına otomatik olarak “işyerinin kapatılması” anlamına gelmez.
6331 sayılı Kanunda işin durdurulması farklı koşullara bağlanmıştır. Çalışanlar açısından hayati tehlike oluşturan bir durumun tespit edilmesi halinde işyerinin bir bölümünde veya tamamında iş durdurulabilir.
Ayrıca çok tehlikeli sınıfta bulunan belirli maden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan veya büyük endüstriyel kaza riski bulunan işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılmamış olması da işin durdurulmasına neden olabilecek özel durumlardandır.
Dolayısıyla “uzman yoksa işyeri doğrudan kapatılır” şeklindeki genel ifade mevzuatı doğru yansıtmaz.
OSGB'den Hizmet Almak İşverenin Sorumluluğunu Ortadan Kaldırır mı?
Hayır. İş sağlığı ve güvenliği hizmetinin OSGB üzerinden alınması, işverenin Kanundan kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı işverene tespitlerini ve alınması gereken tedbirleri bildirir. Bu eksikliklerin giderilmesi ve gerekli tedbirlerin uygulanması konusunda temel sorumluluk işverendedir.
Dolayısıyla OSGB hizmeti, “ceza almama garantisi” olarak görülmemelidir. Doğru yaklaşım; gerekli profesyonellerin görevlendirilmesi, saha çalışmalarının gerçekten yürütülmesi ve bildirilen tedbirlerin işveren tarafından uygulanmasıdır.
Görevlendirmenin Yapılmış Olması Tek Başına Yeterli mi?
Hayır. İSG-KATİP üzerinden bir uzman veya hekim görevlendirilmiş olması sürecin yalnızca bir bölümüdür.
Uygulamada aşağıdaki başlıkların da birlikte takip edilmesi gerekir:
- Uzman ve hekimin işyerine ayrılması gereken hizmet sürelerinin uygulanması,
- Saha incelemelerinin ve sağlık gözetiminin fiilen yürütülmesi,
- Tespit edilen eksikliklerin kayıt altına alınması,
- Risk değerlendirmesinin güncel tutulması,
- Çalışan eğitimlerinin planlanması,
- İşe giriş ve periyodik sağlık süreçlerinin işin risklerine göre yürütülmesi.
Çalışanların sağlık takibine ilişkin süreçleri Periyodik Sağlık Muayenesi sayfamızdan inceleyebilirsiniz.
İşveren Öncelikle Neleri Kontrol Etmeli?
- İşyerinin güncel tehlike sınıfını ve çalışan sayısını kontrol edin.
- İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme durumunu İSG-KATİP üzerinden doğrulayın.
- Mevcut profesyonellerin işyeriniz için gerekli yetki sınıfını taşıdığını kontrol edin.
- Aylık hizmet sürelerinin işyerinin çalışan sayısına göre doğru hesaplandığından emin olun.
- Sağlık gözetimi, eğitim ve saha çalışmalarının yalnızca evrak üzerinde kalmadığını kontrol edin.
Bu kontroller özellikle çalışan sayısı, faaliyet konusu veya tehlike sınıfı değişen işletmelerde yeniden yapılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
İş güvenliği uzmanı görevlendirmeme cezası her ay uygulanır mı?
Kanunda, gerekli nitelikte iş güvenliği uzmanı görevlendirmeme durumunda aykırılığın devam ettiği her ay için idari para cezası uygulanmasına ilişkin hüküm bulunmaktadır. Güncel TL tutarı ilgili yıl için yayımlanan resmi ceza tablosundan kontrol edilmelidir.
İşyeri hekimi görevlendirilmezse ayrı ceza uygulanır mı?
Evet. Uzman ve işyeri hekimi görevlendirmeleri ayrı yükümlülüklerdir. Her iki görevlendirmenin de gerekli olduğu bir işyerinde ikisinin de yapılmaması ayrı ayrı değerlendirilebilir.
Uzman görevlendirilmemesi işyerini otomatik olarak kapatır mı?
Hayır. İşin durdurulması 6331 sayılı Kanunda ayrıca düzenlenen şartlara bağlıdır. Uzman görevlendirilmemesi tek başına otomatik bir iş durdurma nedeni olarak değerlendirilmemelidir.
OSGB ile sözleşme yapmak bütün sorumluluğu OSGB'ye geçirir mi?
Hayır. OSGB'den hizmet alınması işverenin iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin temel sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Tespit edilen eksikliklerin giderilmesi ve gerekli tedbirlerin uygulanması işverenin sorumluluğundadır.
50'den az çalışanı olan az tehlikeli işyeri mutlaka OSGB'den hizmet almak zorunda mı?
Her durumda değil. Mevzuatta belirlenen şartları sağlayan işveren veya işveren vekilinin bazı İSG hizmetlerini kendisinin yürütmesine imkân bulunmaktadır. Sağlık muayeneleri ise bu düzenlemenin dışında değerlendirilir.
Görevlendirme Eksikliğini Ceza Ortaya Çıkmadan Kontrol Edin
İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesi yalnızca bir sözleşme işlemi değildir. İşyerinin tehlike sınıfına, çalışan sayısına ve gerçek çalışma koşullarına uygun şekilde planlanması gereken bir İSG sürecidir.
Erguvan OSGB, Çatalca ve İstanbul'daki işletmelerin mevcut görevlendirme durumunun, çalışan sayısının ve ihtiyaç duyulan İSG hizmetlerinin değerlendirilmesine destek sağlar.