İş Kazası Olduğunda İşverenin Yapması Gerekenler

İş Kazası Sonrası İlk Olarak Ne Yapılmalı?

Bir iş kazası meydana geldiğinde ilk amaç evrak hazırlamak veya kusurun kimde olduğunu tartışmak değildir. Öncelik, yaralanan çalışanın güvenliğini sağlamak ve aynı olayın başka bir çalışanı da etkilemesini önlemektir.

Sağlık müdahalesinin ardından olayın kayıt altına alınması, gerekli bildirimlerin zamanında yapılması ve kazanın nedenlerinin incelenmesi gerekir. Bu adımların önceden belirlenmiş olması, kaza anında ortaya çıkabilecek karışıklığı önemli ölçüde azaltır.

Kısa cevap: İş kazası sonrasında önce yaralının güvenliği sağlanmalı, gerekiyorsa 112 aranmalı ve ikinci bir kazayı önlemek için alan kontrol altına alınmalıdır. Olay kayıt altına alınmalı, ilgili kolluk birimine gerekli bildirim yapılmalı ve SGK bildirimi yasal süresi içinde tamamlanmalıdır.

İş Kazası Sonrası İşveren İçin Zaman Çizelgesi

1. Yaralanan Çalışanın Güvenliğini Sağlayın

Kaza sonrasında ilk değerlendirme yaralanan kişinin durumuna yönelik olmalıdır. İşyerinde eğitimli ilk yardımcı bulunuyorsa yetkisi ve eğitimi kapsamında müdahale etmeli; acil sağlık hizmetine ihtiyaç duyuluyorsa 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.

• Yaralının bulunduğu ortamın güvenli olup olmadığını kontrol edin.
• Elektrik, yangın, kimyasal madde, hareketli ekipman veya düşme gibi devam eden tehlikeleri değerlendirin.
• Yetkisiz kişilerin bilinçsiz müdahalesini önleyin.
• Acil sağlık desteğine ihtiyaç varsa 112'yi arayın.
• Profesyonel sağlık ekibinin yönlendirmelerine uyun.

İşyerinin ilk yardım ve acil durum organizasyonu, kaza yaşanmadan önce belirlenmiş olmalıdır. Acil durum organizasyonunun kapsamını Acil Durum Eylem Planı sayfamızdan inceleyebilirsiniz.

2. İkinci Bir Kazayı Önlemek İçin Alanı Kontrol Altına Alın

Bir çalışanın yaralanmasına neden olan tehlike olaydan sonra da devam ediyor olabilir. Bu nedenle sağlık müdahalesiyle birlikte çevredeki diğer çalışanların güvenliği de değerlendirilmelidir.

Örneğin açıkta kalan elektrik hattı, devrilme riski bulunan malzeme, kimyasal sızıntı veya koruyucusu zarar görmüş bir makine varsa ilgili alanın kullanımının geçici olarak durdurulması gerekebilir.

Olay yerinde değişiklik yapılması gerekiyorsa bunun amacı öncelikle insan hayatını korumak ve devam eden tehlikeyi ortadan kaldırmak olmalıdır. Bunun dışında incelemeye yardımcı olabilecek mevcut koşulların mümkün olduğunca kayıt altına alınması yararlı olur.

3. Olayı Kayıt Altına Alın ve İncelemeyi Başlatın

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren, bütün iş kazalarının kaydını tutmalı, gerekli incelemeleri yapmalı ve bunlarla ilgili raporları düzenlemelidir.

İç kayıt hazırlanırken olayın yoruma açık ifadeler yerine mümkün olduğunca somut bilgilerle belgelenmesi daha sağlıklıdır. İnceleme sırasında aşağıdaki bilgiler değerlendirilebilir:

• Kazanın tarihi ve yaklaşık saati,
• Kazanın meydana geldiği bölüm veya çalışma alanı,
• Çalışanın olay sırasında yaptığı iş,
• Kullanılan makine, ekipman veya malzeme,
• Olayı gören kişilerin bilgileri,
• Olay sonrasında alınan ilk önlemler,
• Varsa olay yerini gösteren fotoğraf ve diğer kayıtlar.

Bu aşamada amaç bir kişiye hemen kusur yüklemek değil, olayın nasıl meydana geldiğini ve benzer bir olayın tekrarını önlemek için hangi tedbirlerin gerektiğini ortaya koymaktır.

4. İş Kazasını Kolluk Birimine ve SGK'ya Bildirin

Hizmet akdiyle çalışan 4/a kapsamındaki sigortalılarda işverenin iş kazasını olayın meydana geldiği yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumuna ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmesi gerekir.

SGK bildirimi elektronik ortamda İş Kazası ve Meslek Hastalığı E-Bildirim uygulaması üzerinden gerçekleştirilebilir.

Üç iş günlük sürenin hesaplanmasında takvim günü ile iş günü birbirine karıştırılmamalıdır. Örneğin SGK'nın verdiği örneğe göre pazartesi günü gerçekleşen bir iş kazasının bildirimi en geç perşembe günü yapılmalıdır.

Kaza İşverenin Kontrolü Dışında Bir Yerde Gerçekleşirse Süre Ne Zaman Başlar?

Çalışanın işverenin kontrolü dışındaki bir yerde iş kazası geçirmesi ve işverenin olay hakkında bilgi almasını engelleyen bir durum bulunması halinde, üç iş günlük bildirim süresi kazanın işveren tarafından öğrenildiği tarihten itibaren başlar.

Bu ayrıntı özellikle işyeri dışında görev yapan çalışanların kazalarında önemlidir.

5. İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimini Sürece Dahil Edin

İşyerinde görev yapan iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, kazanın kendi uzmanlık alanlarına giren yönlerinin değerlendirilmesine katkı sağlar.

İş güvenliği uzmanı açısından çalışma ortamındaki tehlikeler, ekipman, çalışma yöntemi ve alınmış güvenlik tedbirleri; işyeri hekimi açısından ise çalışanın sağlık gözetimi ve işle ilişkili sağlık riskleri değerlendirme konusu olabilir.

Bu nedenle kazayı yalnızca SGK bildirimini tamamlayıp dosyayı kapatılacak bir işlem olarak görmek doğru değildir.

İş güvenliği profesyonellerinin görev kapsamını İş Güvenliği Uzmanlığı ve İşyeri Hekimliği sayfalarımızdan inceleyebilirsiniz.

6. Risk Değerlendirmesini Yeniden Gözden Geçirin

İş kazasının meydana gelmesi, mevcut risk değerlendirmesinin yeniden ele alınmasını gerektiren durumlardan biridir.

Risk Değerlendirmesi Yönetmeliğine göre iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay meydana gelmesi halinde ortaya çıkabilecek yeni risklerin işyerinin tamamını veya bir bölümünü etkileyip etkilemediği dikkate alınarak risk değerlendirmesi tamamen veya kısmen yenilenir.

İncelemede şu soruların cevaplanması yararlı olur:

• Kazaya neden olan tehlike daha önce belirlenmiş miydi?
• Belirlenen kontrol tedbirleri uygulanmış mıydı?
• Mevcut önlemler yeterli miydi?
• Çalışma yöntemi veya kullanılan ekipmanda değişiklik gerekiyor mu?
• Benzer riske maruz kalan başka çalışanlar var mı?

Risk değerlendirme sürecinin nasıl yürütüldüğünü Risk Analizi ve Değerlendirmesi sayfamızdan inceleyebilirsiniz.

7. Düzeltici Tedbirleri Uygulayın ve Gerekli Eğitimi Verin

Kaza incelemesinin değeri, yalnızca bir rapor oluşturulmasıyla değil, tespit edilen nedenlere karşı alınan önlemlerle ortaya çıkar.

Gerekli görülmesi halinde makine koruyucularının değiştirilmesi, çalışma talimatlarının güncellenmesi, kişisel koruyucu donanımların yeniden değerlendirilmesi, iş organizasyonunun değiştirilmesi veya çalışanların yeniden bilgilendirilmesi gündeme gelebilir.

Ayrıca iş kazası geçiren çalışana işe dönüşünde ve çalışmaya başlamadan önce kazanın nedenleri, korunma yolları ve güvenli çalışma yöntemleri hakkında ilave eğitim verilmesi gerekir.

Bu ilave eğitim, tüm çalışanlara verilen periyodik temel eğitimin yerine geçen standart bir tekrar değildir; meydana gelen olaya yönelik özel bir eğitimdir. Kazadan çıkarılan sonuçlar diğer çalışanların yaptığı işi de ilgilendiriyorsa ilgili çalışanların bilgilendirme ve eğitim ihtiyaçları ayrıca değerlendirilmelidir.

İSG eğitim süreçleri hakkında ayrıntılı bilgi için Temel İSG Eğitimi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İş Kazası SGK'ya Geç Bildirilirse Ne Olur?

İş kazasının yasal süresi içinde SGK'ya bildirilmemesi idari yaptırıma yol açabilir. Ayrıca 5510 sayılı Kanun kapsamında bildirimin geç yapılması halinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenen veya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneğinin işverenden tahsil edilmesi de gündeme gelebilir.

Ceza tutarları yıllara göre değişebildiği ve işyerinin özelliklerine göre farklılaşabildiği için yalnızca internette görülen eski bir TL rakamına göre hareket edilmemelidir. Güncel uygulama resmi SGK ve Bakanlık kaynaklarından kontrol edilmelidir.

İş Kazası Yaşandığında Yapılmaması Gerekenler

Kaza sonrasında bazı aceleci davranışlar olayın sağlıklı biçimde değerlendirilmesini zorlaştırabilir. Aşağıdaki hatalardan kaçınılmalıdır:

• Yaralının durumunu ikinci plana atarak önce evrak hazırlamaya çalışmak,
• Yetkisiz kişilerin tıbbi müdahalede bulunmasına izin vermek,
• Devam eden tehlikeyi görmezden gelerek çalışmayı sürdürmek,
• Olayın nasıl gerçekleştiğini araştırmadan varsayıma dayalı tutanak hazırlamak,
• SGK bildirimi için üç iş günlük sürenin sonunu beklemek,
• Kazadan sonra risk değerlendirmesini ve alınan tedbirleri hiç gözden geçirmemek.

Sağlık müdahalesi, güvenlik, kayıt, bildirim ve önleyici çalışmaların belirli bir sıra içinde yürütülmesi daha sağlıklı bir süreç oluşturur.

Sık Sorulan Sorular

İş Kazasından Sonra Amaç Yalnızca Bildirim Yapmak Değildir

İş kazasının SGK'ya zamanında bildirilmesi yasal sürecin önemli bir parçasıdır; ancak işveren açısından yapılması gerekenler bununla sona ermez.

Kazanın nedeninin anlaşılması, risk değerlendirmesinin güncellenmesi, gerekli teknik veya organizasyonel önlemlerin uygulanması ve çalışanların güvenli çalışma yöntemleri konusunda bilgilendirilmesi, benzer olayların tekrarını önlemeye yönelik asıl çalışmayı oluşturur.

Erguvan OSGB, Çatalca ve İstanbul'daki işletmelerin iş güvenliği, sağlık gözetimi, risk değerlendirmesi ve kaza sonrası İSG süreçlerinin planlanmasına destek sağlar.